Interview met STEVEN WILSON
Steven Wilson: “Je moet het zien als muziek maken zoals een kind dat zou doen, of als een volslagen idioot. Volledig vrij van kaders hoe iets zou móeten klinken”
Sinds de Corona pandemie vinden interviews eigenlijk vooral digitaal plaats via media als Zoom en Messenger. Wel zo makkelijk voor artiest en journalist, het scheelt een hoop reisbewegingen en spaart daarmee een hoop geld uit. Toch gaat er niets boven een echt één op één gesprek. Ik was dan ook blij verrast te horen dat Steven Wilson ter promotie van zijn nieuw album ‘The Overview’ een korte Europese promotietournee zou maken die hem (per trein) naar Londen, Berlijn, Parijs en Amsterdam zou brengen. En zo zat ik op een mistige woensdagochtend samen met de kleine Engelsman in een etablissement aan de IJ-Promenade in onze hoofdstad.
Er zijn onderwerpen genoeg om over te praten. Niet alles wat ik in mijn hoofd had komt aan de orde in het ruim halve uur dat ik krijg. Uiteraard komt Wilson’s nieuwe conceptuele boreling ‘The Overview’ uitgebreid aan bod. Toen de titel van het album werd aangekondigd, dacht ik te maken te hebben met een ‘Best Of’ album, maar niets is minder waar. ‘The Overview’ is een effect dat wordt gevoeld door astronauten wanneer ze los van de aarde zijn gekomen en naar hun thuisplaneet kijken. Steven Wilson vertelt honderduit hoe dit concept zich vertaalde in muziek. En in filmbeelden. Daarnaast maakten we een uitstapje naar zijn werk als (re-)mixer van klassieke rockalbums. En komt er nu wel of geen opvolger van het Storm Corrosion album?
Erik Boter Ι 18 oktober 2026
Steven, we spraken elkaar voor het laatst, ook hier in Amsterdam, in februari van het vorig jaar. Je stond toen op het punt om ‘The Overview’ uit te brengen. Ik kan me voorstellen, gezien de snelle release van je nieuwe album, dat je toen al bezig was met het concept van ‘Requiem For A Village’.
Toch is dat niet zo. Het idee voor ‘Requiem For A Village’ kwam pas vorige zomer. Eigenlijk tussen de twee tours in die ik voor ‘The Overview’ heb gedaan. Het stond al wel vast dat dit album weer totaal anders zou worden dan de voorganger hoor, maar dat is gewoon de manier waarop ik werk. Ik ben inmiddels dertig jaar muziek aan het maken en heb een hoop albums gemaakt. Sommigen vinden teveel, hahaha. Ik moet elke keer weer met een leeg canvas beginnen, elke keer opnieuw, snap je? Dus het móet wel iets opwindends zijn om mezelf überhaupt zo ver te krijgen dat ik aan een nieuw album ga werken. Het hele idee omtrent het dorp gaf me zoveel energie dat ik deze keer erg snel heb gewerkt en dat we hier anderhalf jaar later weer tegenover elkaar zitten.
Dat betekent dus dus dat je minder dan een jaar aan dit album hebt gewerkt, van het eerste idee tot aan de release. Dat is bijzonder snel.
Relatief gezien wel, ja. Maar kijk eens terug naar de jaren zestig en zeventig. Tachtiger jaren ook nog wel. Toen brachten bands twee, soms drie albums per jaar uit!
Als je het toch over de seventies hebt.. had je dat decennium in je hoofd toen je de muziek schreef? Ik hoor veel analoge dingen op het album. Instrumenten als banjo en viool bijvoorbeeld. Of de mellotron die op een paar tracks een prachtige hoofdrol heeft. Ik hoor handgeklap, vogels, een hond..
Niets op het album is digitaal. Je hoort wel elektronische instrumenten, maar geen computers. Alle instrumenten zijn echt, ook de synthesizers. Ik wilde een album maken waarbij je zogezegd de vingerafdrukken van de schilder nog in zijn schilderij kan zien staan. Dat zou je kunnen terugvoeren tot mijn liefde voor muziek uit de zeventiger jaren, maar: ik wilde absoluut geen nostalgisch album maken. Het moest een plaat worden dat alléén in 2026 gemaakt had kunnen zijn maar met gebruik van technieken die tijdloos zijn. We hebben het er eerder over gehad, maar als je naar veel hedendaagse muziek luistert, klinkt het zo perfect dat het door een computer gemaakt had kunnen zijn.
Maar wat maakt ‘Requiem For A Village’ dan een album dat alleen in 2026 gemaakt kan zijn?
Goede vraag.. vertel jij het me maar! Ik denk de mix van stijlen die ik heb gebruikt. In het titelnummer hoor je bijvoorbeeld een drum & bass ritmiek, er zit een metalriff in, er zit iets van funk in maar ook ambient.. dat hybride, van invloeden en geluiden maakt het geheel, in ieder geval in mijn kleine wereldje, muziek van nu. Dat wil niet zeggen dat ik geen opnametechnieken uit het verleden heb gebruikt.
Je hebt ook een hoop instrumenten zelf ingespeeld deze keer. Je hebt eerder gezegd dat je jezelf geen goede gitarist vindt. Je hebt op dit album ook zelf drums gespeeld, ben je daar dan wel goed in?
Hahaha, nee zeker niet. Ik heb ook harmonium gespeeld, hobo, ik kan op geen enkele van die dingen spelen, hahaha. Ik kan ook niet op een analoge synthesizer spelen. Het zijn allemaal knopjes, weet je wel? Ik ga er gewoon mee pielen, dat is het meer. Wat ik wel goed kan, is geluiden maken en horen of iets goed is of niet. Ik kan dus geen viool spelen, maar op één of andere manier weet ik er wel geluid uit te halen dat ik mooi vind om te gebruiken. Je moet het zien als muziek maken zoals een kind dat zou doen, of als een volslagen idioot. Volledig vrij van kaders hoe iets zou móeten klinken. Ik vind dat het album geweldig klinkt, maar je zult hier en daar dingen horen die een beetje ontstemd zijn, of net buiten de juiste maat.
Precies! Op verschillende plekken op het album hoor ik een ontstemde akoestische gitaar, dat was dus expres? Natuurlijk was dat expres, maar waarom?
Omdat ik het een beetje ontstemd gewoon mooier vond klinken. En ik ben eerlijk gezegd verveeld geraakt van muziek die altijd maar perfect moet klinken. Ik vind dat niet interessant meer. Ik vind het nu leuker om muziek te maken waar je als luisteraar van denkt “hé, wat gebeurt daar nou?” of “verrek, wat doet hij daar nu?” Dus je vindt op ‘Requiem For A Village’ wel meer imperfecties terug.
Het maakt de muziek denk ik ook interessant om nog een keer te luisteren, en nog een keer.
Precies, en dat sluit mooi aan waar ‘The Village’ ook voor staat. Het lijkt een dorp waar je welkom bent. De mensen zijn ook erg aardig, maar in de tussentijd gebeuren er vreemde dingen op het kerkhof en achter de deuren van de kerk, of achter de gordijnen van de dorpswinkel. Dat dorp is echt ‘fucked up’. De muziek, met al zijn imperfecties, past wat dat betreft perfect bij het concept.
Ik zal niet de eerste zijn die vraagt of het hoesontwerp geïnspireerd is op dat van het eerste Black Sabbath album..
Het heeft te maken met de nabewerking van de foto en de kleuren die daarbij zijn gebruikt. We hebben drie dagen foto’s gemaakt en van die sessies heb ik deze gekozen voor de cover. Mijn fotograaf Kevin (Westenberg) heeft zich in de nabewerking zeker laten inspireren door het werk van Keith ‘Keef’ MacMillan, die de foto schoot voor het Sabbath album, maar nog veel meer prachtig werk maakte in dezelfde stijl. Hij kon foto’s maken en nabewerken die eruitzagen alsof ze in het jaar 1473 met een analoge camera waren gemaakt en daarna 600 jaar buiten in de regen hadden gelegen.
Was het opzettelijk om het titelnummer te starten met alleen je hoge falsetto stem, precies zoals je dat op ‘The Overview’ ook deed?
Het niet opzettelijk in de zin van dat ik de albums op dezelfde manier wilde laten beginnen. Ik hou ervan op met mijn kopstem te zingen. Ik doe dat steeds meer op mijn albums. Gelukkig is het titelnummer niet het eerste nummer op de plaat, anders was het wel bijzonder geweest, haha. Laat het een knipoog naar ‘The Overview’ zijn, al zijn het dus totaal verschillende albums.
De muzikanten die je doorgaans vergezellen op toer zijn op het album niet te horen. Je hebt Randy McStine op gitaar, Russel Holzman op drums en jezelf op de rest.
Ja, we hebben de plaat met z’n drietjes gemaakt. Russel is op vier tracks te horen. Niet alle nummers hebben drums. Ik ben zelf op één track te horen als drummer, maar op meer nummers als percussionist. Randy is mijn muzikale compagnon. Ik heb met veel geweldige gitaristen gewerkt tijdens mijn carrière. Veel van hen zouden moeite hebben gehad met het opnemen van deze plaat, omdat ik soms géén perfect spel verwachtte, snap je? Randy snapt dat. Die begreep dat ik soms juist op zoek was naar een valse noot. “Can you play it more shit?“
Nick Beggs (bas, Kajagoogoo) en Craig Blundell (drums, Pendragon) zijn dus op het album niet te horen, maar zullen zij wel van de partij zijn tijdens je twee shows in de Royal Albert Hall in Londen eind oktober?
Ja, die zijn daar gewoon bij. Adam Holzman (toetsen) ook. Nick was overigens op ‘The Overview’ ook niet te horen, hoor. Ik vind mezelf geen goede gitarist, maar wél een goede bassist. Daarom doe ik het basgitaarwerk op mijn albums vaak zelf. Dan bel ik Nick op en zeg “sorry man, ik heb alles zelf al gedaan“, hahaha. Ik speel bas als een gefrustreerde gitarist. Altijd met een plectrum, ja. Ik hou van de groove en van het repetitieve.
Op de ‘live-in-de-studio’ clip die je van het titelnummer hebt uitgebracht zie je het plezier ook wel op je gezicht als je bas speelt.
Dat is wel een mooi voorbeeld ja. Het is ook een nummer dat qua stijlen alle kanten op gaat…
… maar wel heel herkenbaar is als Steven Wilson.
Dank je, herkenbaarheid is een mooi compliment.
Ik vind dat gaaf aan een artiest. Maakt niet uit welke stijl je hoort, je haalt de band of zanger(es) in kwestie er zo uit, vocaal of muzikaal. David Bowie, Prince en Queen zijn wat dat betreft goede voorbeelden. Het maakt niet uit of ze Rock, R&B, Disco of Synthpop maken. Ze blijven herkenbaar.
Daar noem je er ook een paar. Precies de mensen die ik, mede om die reden, ongelooflijk bewonder. Ik vind het niet erg om als mezelf te klinken. Alleen niet als mezelf zoals ik eerder klonk, want dat zou betekenen dat ik mezelf aan het herhalen ben.
Op ‘Requiem For A Village’ heb je weer eens een zangeres laten ‘gasten’, Katherine Priddy.
Klopt, al is ze maar op één track te horen. Ze heeft veel meer ingezongen, maar dat komt uiteindelijk op de bonusdisc van de special edition van het album terecht. Ik had had haar stem zelf veel meer willen gebruiken, maar het was Andy Partridge die daar een stokje voor stak. Andy heeft op dit album meer teksten dan ooit geschreven. Hij schreef alle teksten voor het gesproken woord tussen de nummers door en schreef ook een aantal teksten voor de liedjes, ik denk ongeveer 50%.
En blijkbaar heeft Andy best invloed op je.
Klopt! En hij had wel gelijk, denk ik. Het is mijn album, mijn naam staat op de hoes. Dus is het ook logisch dat ik mijn eigen vocale takes gebruik voor het album. Zoals de meeste zangers, ben ik geen grote fan van mijn eigen stem.
Hoe werkt dat eigenlijk als jullie samen schrijven? Stuur je muziek naar Andy op of werken jullie in één ruimte aan een liedje?
Er zijn eigenlijk twee verschillende dingen. We hebben het samen veel gehad over dit dorp. Al pratende hebben we het bedacht. We bedachten vragen en aan de hand van het antwoord werden dingen voor onszelf helder. We wisten wel dat het een dorp was waar je binnen kon komen, maar waaruit je nooit meer zou kunnen vertrekken. Dus stelden we onszelf de vraag “maar wat gebeurt er dan als je dood gaat, kom je dan het dorp wel uit?” en het antwoord was “nee, ook dan niet“! De mannen die sterven veranderen in stenen, de vrouwen in vogels. Na dit gesprek is Andy naar huis gegaan en heeft daar de tekst geschreven voor ‘Murmuration’, wat daarover gaat. Andere keren stuurde ik hem wel degelijk muziek met de vraag daar teksten bij te maken. Meestal zing ik dan een guidevocal in met onzinteksten. ‘Basket Of Bees’ is daar een voorbeeld van. Dat is in eerste instantie zo’n onzintekst van mezelf waar Andy dan wel weer wat in zag. Dus dat is gebleven, hahaha.
Even wat anders. Je doet 28 en 29 oktober twee shows in de Royal Albert Hall in Londen, de enige optredens die je dit jaar doet en meteen het einde van de Overview toernee. Althans, zo werden deze optredens aangekondigd. Is het einde van de Overview toer meteen het begin van de Village toer?
Toen we deze shows boekten was er nog geen sprake van een nieuw album. Toen ze al in de agenda’s stonden moest ik mijn manager bellen met de mededeling dat ik bijna een nieuwe plaat klaar had. Het is inderdaad het einde van de Overview toer, met orkest en met een koor.
Maar ga je ook nieuwe nummers doen?
Jazeker, een aantal tracks van ‘Requiem For A Village’ krijgen daar hun livepremière. Die doe ik alleen met de band, hoor. Dus met Craig, Nick, Adam en Randy. Russel Holzman is er niet bij. Die is dan op toernee met Caroline Polacheck als ik het goed heb.
Kom je na die shows terug met een toer in het teken van ‘The Village’? Of wordt dit een album dat je niet met een toer ondersteunt, zoals je eerder hebt gedaan (wel of niet veroorzaakt door een zekere pandemie)?
Heel eerlijk gezegd: ik weet het nog niet. Eerder niet dan wel. Aan de andere kant is het wel interessant om over na te denken hoe ik dat op een podium zou willen presenteren. Mocht het ervan komen, dan pas in de loop van volgend jaar. Ik wil ook eerst eens kijken hoe dit album aan gaat slaan.
Anderhalf jaar geleden spraken we nog kort over Storm Corrosion, je project met je mattie Mikael Akerfeldt van Opeth. Ik hoorde dat er in mei opnames zijn gemaakt voor het tweede album, klopt dat?
Ja, dat klopt. We hebben twee weken in de studio van Benny Andersson van Abba in Stockholm gezeten en hebben één lang stuk muziek gemaakt. De vocalen staan er nog niet op. Ik dacht dat we daarvoor een periode hebben gepland aan het einde van dit jaar of begin volgend jaar. De release van Storm Corrosion 2 staat gepland voor ergens volgend jaar. Het is ‘totally fucked up’ muziek.
In wat voor opzicht? De eerste was ook nogal vreemd.
Ik denk dat je er wel wat continuïteit in gaat horen. Maar het tweede album is nog meer, ehhh…
‘Fucked up’!
.. precies! Dan de eerste dus.
Ik zag twee van je voormalige Porcupine Tree bandleden twee weken terug met hun ‘Voyage 35’ project. Wat vind je daar nou van? Twee oud-collega’s die jouw muziek staan te spelen (en te zingen)?
Ik vind het helemaal prima. Ik zie het als een compliment als mensen mijn muziek willen spelen. Nee, ik hoefde daar geen toestemming voor te geven, ze kunnen doen wat ze willen. Ze spelen oud materiaal van de band dat ik niet meer speel (op ‘Voyage 34’ na dan, dat is tijdens de Overview toer tijdens sommige optredens heb gespeeld). Ik heb ze niet live gezien maar ik heb wel de opnames gehoord van de nummers die ze opnieuw hebben opgenomen voor hun EP en die vond ik prima klinken. Als fans dat graag willen zien en horen, ben ik daar helemaal okay mee.
