Mortiis, aka Håvard Ellefsen groeide op in Notodden, Telemark en het stond in de sterren geschreven dat hij het andere genie van de streek, Ihsahn aka Vegard Sverre Tveitan, al vroeg in zijn jeugd zou leren kennen. Ellefsen werd de oorspronkelijke bassist en incidenteel tekstschrijver in Emperor. Enkele jaren later hield hij dit echter al voor bekeken wegens een sterk dalende interesse in black metal. Dan weet je natuurlijk dat je in Noorwegen tegen de wind in gaat moeten roeien met de riemen die men heeft. Zijn verdere loopbaan speelde zich af als de raadselachtige creatieve entiteit Mortiis en werd hij – nader beschouwd – één van de geestelijke vaders van synthwave van 1993 tot 1999 en bracht zo zes albums uit. Electronische rock is zijn passie en die werd in een tweede periode aangedikt met flink wat industrial stevigheid. De basis blijft wel een sfeer van new wave, dark wave en gothic rock, maar er zijn evengoed erg experimentele albums uitgebracht.

Mortiis is een artiest die zich blijft ontwikkelen, al is zijn masker iconisch identiek gebleven: de rapunzelneus en haar, je kan er gif op innemen dat dit een sterk imago creëert. En plots, onaangekondigd en dus verrassend is er een elfde studioalbum klaar met ‘Ghosts Of Europa’ als titel en eerste single. Aan deze opvolger van ‘Spirit Of Rebellion’ (2020) is zes jaar gewerkt in tal van studio’s. Een belangrijk uitgangspunt was de liefde voor de Duitse school van elektronische muziek. Vooral Klaus Schulze en Tangerine Dream (in die mate zelfs dat Thorsten Quaeschning van Tangerine Dream te horen is op synths en sequencers in de titelsong). Aanvankelijk zou dit een project worden met Stephan Groth (Apoptygma Berzerk), maar die haakte af. Dan begon Mortiis aan een titanenwerk om dit allemaal zelf in goede banen te leiden. Er werken zoveel gastmuzikanten en vocalisten aan mee dat we ze niet allemaal gaan vermelden, in die mate dat we ons soms afvroegen waar Mortiis zat in dit geheel.

De modale metalfan zal hier niet aan zijn trekken komen, tenzij je een brede smaak hebt. Er is amper gitaar te horen, maar de sound van de jaren tachtig pop met veel synthesizers staat voorop. Neem de titelsong als introductie. Een vocoderstem weerklinkt, synths klinken strak en opgepoetst, terwijl de operastem van Sarah Jezebel Deva (Cradle Of Filth, The Kovenant) en andere esoterische vrouwengezangen een etnisch tintje creëren. Luisterend naar ‘Return To The Old Fields’ kunnen we de muziek als beschouwend, rustig en kosmisch omschrijven. Het is een transcendentaal gebeuren en dat bereikt een culminatiepunt tijdens ‘Transcending Morpheus’. Helend op zijn eigen manier. In die optiek is ‘Violent Silence’ zelfs catchy en poppy.

Dit album geeft me hetzelfde gevoel als de eerste luisterbeurt van de albums van Bowie’s Berlijnse periode (‘Low’ en ‘Heroes’): een beetje bevreemdend, je moet eraan wennen. Het helpt uiteraard wanneer ik ontdek dat ik tijdens ‘Violent Silence’ neerschreef dat het (in het laatste deel) een vleugje postrock bevatte dat IJslandse landschappen opriep en de videoclip dan ook (deels) opgenomen is in IJsland. Zoiets staaft onze vermoedens en het buikgevoel. Naar aanleiding van ‘Tribes Of Dystopia’ vermelden we nog even iets over die etnische invloeden in de zang. Die zijn op deze plaat universeel. Het klinkt etnisch, maar niet gebonden aan een bepaalde plek op aarde. Zo komt er bijvoorbeeld enige keelgezang opduiken van Matthew Setzer, maar even later zijn er hemelse vrouwenstemmen in hogere sferen die dan weer eerder oosters of Moors overkomen. Een pakkende performance qua zang horen we van Mortiis zelf in afsluiter ‘Farewell Romeo’. Een beklijvende tekst die een zekere dreiging herbergt en steeds wanhopiger wordt. Zo wordt dit de enige song met een ware apotheose. Want, zoals we al zeiden, is dit eerder dromerig van sfeer. Voorop staat: het leren kennen van ‘Ghosts Of Europa’ is een waar avontuur. Deelgenoot worden van deze nieuwe muzikale trip van Mortiis vereist een open geest, maar de man heeft veel te bieden.